„Czyste powietrze wokół nas” to tytuł profilaktycznego programu adresowanego do dzieci przedszkolnych 5-6 letnich, ich rodziców i opiekunów. Program ma na celu wykształcenie u dzieci świadomej postawy ochrony własnego zdrowia w sytuacjach, gdy są narażone na bezpośredni kontakt z dymem tytoniowym. Program poszerza też wiedzę i świadomość rodziców w zakresie ochrony dzieci przed tym zagrożeniem. Podczas zajęć warsztatowych w przedszkolach dzieci uczestniczą w różnych formach aktywności grupowej. Program w obecnym roku szkolnym realizuje 13 przedszkoli powiatu iławskiego.

Ponadto dzieci wraz z nauczycielami z tych przedszkoli uczestniczą w dodatkowych formach popularyzacji tej tematyki w środowisku lokalnym, na przykład przemarsze przedszkolaków z przygotowanymi transparentami ulicami miast naszego powiatu, udział przedszkoli iławskich 31 maja w happeningach antytytoniowych w Iławie z okazji Światowego Dnia Bez Tytoniu.

Badania psychospołecznych uwarunkowań palenia tytoniu duże znaczenie przypisują środowisku, w jakim dzieci wzrastają.Pierwszym środowiskiem rozwojowym i wychowawczym dziecka jest rodzina, następnie instytucje wychowawcze, takie jak przedszkole, szkoła oraz grupa rówieśnicza. Nowelizacja ustawy „O ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych” przyczyniła się do eliminacji dymu tytoniowego z miejsc publicznych  ale badania ujawniają, że 23% palących mężczyzn oraz 24% palących kobiet przyznaje się do palenia w obecności dzieci w domach. 13 % palących przyznaje, że pali czasami w obecności kobiet w ciąży. Alarmujące jest, że w blisko 40% domów Polaków, pali się tytoń. Co roku około 4 mln. polskich dzieci narażonych jest na mimowolne wdychanie dymu tytoniowego, czyli na bierne palenie.

Dym tytoniowy zawiera ok. 4000 różnych substancji i pierwiastków chemicznych, z których ponad 70 ma właściwości rakotwórcze. 

Bierne palenie zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuc. Coraz częściej wskazuje się też na związek wdychania dymu tytoniowego obecnego w otoczeniu z występowaniem innych nowotworów m.in. zatok nosowych, raka przełyku, gardła, jamy ustnej, szyjki macicy, piersi i pęcherza moczowego.

Bierne palenie może też być przyczyną: przewlekłego kaszlu, zalegania plwociny i świszczącego oddechu, uczucia dyskomfortu w klatce piersiowej, pogorszenia sprawności płuc, POCHP czyli przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, ciężkich zapaleń płuc i oskrzeli u dzieci, nasilenia objawów astmy i zwiększenia ryzyka rozwoju astmy u dzieci, podrażnień błony śluzowej nosa i łzawienia oczu, ciężkich i przewlekłych chorób serca, zapaleń ucha środkowego u dzieci, zespołu nagłej śmierci niemowląt (tzw. śmierć łóżeczkowa), małej masy urodzeniowej dzieci matek palących a również matek narażonych na bierne palenie w czasie ciąży.

Bierne palenie ułatwia wprowadzenie dziecka w życie, w którym palenie papierosów jest normą. Zapobieganie podejmowaniu palenia w wieku rozwojowym jest nieodzownym warunkiem skuteczności przeciwdziałania epidemii chorób oddtytoniowych, a edukacja antytytoniowa jest  niezbędnym elementem wychowania zdrowotnego od najmłodszych lat.

Iwona Marchlewska
Promocja Zdrowia i Oświata Zdrowotna
Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Iławie